System wirów

Dotąd zjawiska niebieskie, oraz prawa ruchów ciał niebieskich, były głównym przedmiotem badań astronomów. Poszukiwaniem zasady fizycznej tych ruchów, zapoczątkowanym przez filozofów starożytnych i wznowionym przez Keplera, zajął się z kolei Descartes. W dziele swym p. t. „Zasady filozofii” Descartes tłumaczy ruchy ciał niebieskich w układzie słonecznym działaniem sił, przypuszczając, że każde z tych ciał otoczone […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 11

W r. 1748 Bradley ogłosił, że oś ziemska wykonywa w przeciągu lat mniej więcej 18, drobne wahnięcie, które nazwał nutacją, zależne głównie od przyciągania, wywieranego przez Księżyc na Ziemię. Te dwa odkrycia posiadają wielką doniosłość, potwierdzają bowiem prawdziwość: systemu Kopernika, ruchu światła i prawa powszechnego przyciągania. Po Bradley’u, kierownikiem Obserwatorium w Greenwich był Nevil Maskelyne […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 10

Halley zawdzięcza swą sławę głównie pracom nad kometami. Korzystając z dawnych obserwacji, obliczył, on dla 24 komet średnie odległości od Słońca, elementy przebieżonej przez każdą z nich orbity w przypuszczeniu, że orbita ta jest elipsą bardzo wydłużoną, oraz liczby lat okresów ich powrotu. Znajdując, że komety, obserwowane w latach 1531, 1607 i 1682, miały jedne […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 9

Karol II dostarczył HaIIey’owi wszystkiego, co okazało się potrzebnym do spełnienia powziętego przez astronoma zamiaru udania się na wyspę św. Heleny w celu robienia tam obserwacji niebieskich. Podczas pobytu swego na tej wyspie Halley określił położenie 341 gwiazd południowych i był jedynym astronomem, który miał możność obserwowania 28 listopada 1677 r. zupełnego przejścia Merkurego przed […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 8

We Włoszech, Boscovich rozpowszechnił idee Newtona przy pomocy dzieła swego p. t. „PhiIosophiae naturalis teoria” (1758). W epoce Newtona i po nim Anglia miała jeszcze innych znakomitych astronomów, których prace zamierzamy przedstawić tu w krótkości. John Flamsteed (1646 – 1719), rodem z Derby, odznaczywszy się ogłoszoną w r. 1682 Rozprawą o równaniu czasu, został w […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 7

Newton wy tłumaczył w „Optyce” odkryty przez siebie fakt rozszczepiania się światła białego na 7 barw, które tworzą na ekranie widmo słoneczne, i pierwszy dał teorię matematyczną tęczy. Nie opierając się na żadnym fakcie konkretnym, sądził on, że stałość ciepła i światła słonecznego wynika ze spalania się komet, spadających na Słońce. Newton rozwinął sposobem syntetycznym […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 6

Następnie Newton tłumaczy przypływ i odpływ morza; nierówności ruchu Księżyca; ruch absyd i węzłów planet i Księżyca. Dowodzi, że spłaszczenie Ziemi u biegunów jest wynikiem jej ruchu obrotowego. Dochodzi do wniosku, że przyciągania, wywierane na Ziemię przez Słońce i Księżyc, są powodem poprzedzania punktów równonocnych, i tak tłumaczy to ostatnie zjawisko: ponieważ Ziemia nie jest […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 5

Rozpatrując ruch ciał, Newton wykazuje przede wszystkim, że ciało, które wychodzi ze stanu spoczynku z daną prędkością i w danym kierunku i które znajduje się pod wpływem siły dośrodkowej o natężeniu, odwrotnie proporcjonalnym do kwadratu z odległości, dzielącej ciało od środka przyciągania siły, porusza się zawsze po stożkowej, mającej jedno ze swych ognisk w owym […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 4

W rachunek ten wchodziła wielkość promienia ziemskiego, a ponieważ wielkość ta znana była Newtonowi bardzo niedokładnie, przeto otrzymał on wynik niezgodny z tym, czego się spodziewał, i zarzucił swe badania nad tym przedmiotem. Hooke zaproponował mu w roku 1679 wyznaczenie krzywej, którą zakreśla ciało, padające ze znacznej wysokości i unoszone wskutek ruchu obrotowego Ziemi; to […]
Kategoria: Podstawy astronomii

Prawo przyciągania powszechnego cz. 3

Newton odkrył na nowo ten stosunek i przy pomocy metod, przez siebie wynalezionych, dowiódł istnienia tego stosunku w dziele, które Lagrangę nazwał «najwyższym wytworem umysłu ludzkiego. Historia tego odkrycia zasługuje na szczegółowy opis, wykazuje bowiem ścisłą logikę Newtonowskich wywodów. W r. 1666 Newton, ujrzawszy w swym ogrodzie jabłko, spadające z drzewa, zaczął rozmyślać nad ciężkością. […]
Kategoria: Podstawy astronomii